X. Edukacja
Kto i po co utworzył to stanowisko? Stanowisko rzecznika międzykulturowego- mediatora, powstało z inicjatywy Ministra Edukacji Narodowej i Kształcenia Zawodowego Wielkiego Księstwa Luksemburga. Mediator dla dzieci i młodzieży polskiej uczęszczającej do szkół luksemburskich ma służyć pomocą zarówno uczniom i rodzicom, jak i drugiej stronie, czyli szkołom i nauczycielom. Jaka jest dokładnie rola rzecznika międzykulturowego? - udziela on informacji na temat systemu szkolnictwa kraju pochodzenia dziecka oraz systemu szkolnictwa obowiązującego w Luksemburgu, Kto płaci za porady? Wszelkie porady i interwencje są gratis. W jakich przypadkach można poprosić o pomoc mediatora? - zapisy do szkoły, Kto może zwrócić się o pomoc mediatora? - nauczyciel, Gdzie kierować prośbę o interwencję, bądź informację? Ministère de l'éducation nationale et de la Formation professionnelle Kontakt z mediatorem:
na prośbę telefoniczną lub listowną Dzieci – obowiązkiem jest zapisanie dziecka do szkoły tak szybko, jak to jest możliwe po przyjeździe, w odpowiednim dla zamieszkania urzędzie miasta. Potrzebny będzie akt urodzenia dziecka i ostatnie świadectwo szkolne. Jeżeli dziecko skończyło już 12 lat, należy zgłosić się do: Z dniem 1 marca 2009 r. w Luksemburgu został wprowadzony specjalny „bon usługowy” (chèque-service) przysługujący rodzicom dzieci w wieku do 12 lat. Bon ten uprawnia do skorzystania z trzech godzin tygodniowo darmowego pobytu w placówkach opieki pozaszkolnej, takich jak maison relais, foyer du jour czy crèches (żłobki i świetlice).
Polskie sobotnie przedszkole – utworzone zostało w 2007 roku przy współpracy ze Szkołą Polską. Siedziba szkoły i przedszkola mieści się w jednym budynku. Przedszkole jednak jest finansowane w całości przez rodziców. Organizacją nauki zajmuje się Stowarzyszenie Rodziców Uczniów Szkoły Polskiej w Luksemburgu, które organizuje również inne imprezy kulturalne, kółka zainteresowań, zajęcia dodatkowe i wspiera działalność szkoły. Rok szkolny trwa generalnie (jeżeli nie wypada w weekend) od 15 września do 15 lipca. W pierwszej klasie dzieci uczą się języka niemieckiego, a w drugiej dodatkowo francuskiego. Język luksemburski powoli staje się jedynie językiem komunikacji, a inne języki stają się językami wykładowymi. Na koniec szóstej klasy wszyscy uczniowie zdają egzaminy. Proces, który decyduje o tym, czy dostaną się do liceum klasycznego czy technicznego, jest dość skomplikowany. Decydują o tym oceny z 2 ostatnich klas, oceny nauczycieli oraz rozmowy z psychologiem. Po szkole podstawowej jest 3-letni collège i po nim 4-letnie liceum klasyczne lub technikum (liceum techniczne). Liceum kończy się maturą. Najczęściej collège i liceum to jedna jednostka szkolna. Po collège uczniowie dzielą się na klasy kierunkowe o różnych profilach. Przedmioty maturalne uzależnione są od wybranego kierunku. Na kierunku lingwistycznym zdaje się maturę z 3 języków, na pozostałych z dwóch języków i przedmiotu zgodnego ze specjalizacją np. biologię, matematykę itp. O ostatecznej ocenie z matury decydują też oceny z ostatniego roku nauki. W roku szkolnym 2007/2008 w luksemburskich przedszkolach, szkołach podstawowych i szkołach specjalnych uczyło się 51 121 uczniów, z czego 56,1% stanowią mali Luksemburczycy, a 43,9% – cudzoziemcy (wśród tych ostatnich najliczniejszą grupą są dzieci portugalskie – aż 23,6%). Ponadto na jedną klasę przypadało średnio 16 uczniów.
Razem w szkole podstawowej (primaire) i średniej (secondaire) uczy się około 5000 uczniów i ich liczba cały czas rośnie, tak że zaczęto budować drugą szkołę europejską w Mamer, gdzie przeniesie się część sekcji językowych, ale cała sekcja polska pozostanie w Lux I na Kirchbergu. Szkołę zaczyna się w wieku 4 lat od obowiązkowego przedszkola (kindergarten / école maternelle), a następnie jest 5 klas szkoły podstawowej i 7 lat szkoły średniej kończącej się maturą europejską, po której można studiować w dowolnym kraju Europy. Organizacja szkoły opiera się o sekcje językowe, gdzie prawie każdy uczeń ma możliwość nauki we własnym języku. Sekcja polska w szkole podstawowej istnieje od 2004 roku, a w szkole średniej została utworzona w roku szkolnym 2008/2009. Od pierwszej klasy podstawówki dzieci muszą obowiązkowo uczyć się jednego języka obcego. Może to być jedynie angielski, francuski lub niemiecki. W 2 klasie szkoły średniej wybiera się drugi język obcy. W 4 klasie można wybrać trzeci język obcy, ale tam wybory są już bardziej skomplikowane, można np. wybrać ekonomię lub łacinę. Często dzieci, które przychodzą do szkoły, mają problemy ze swoim drugim językiem. Dla nich jest organizowany tzw. rattrapage, mający na celu podciągnięcie umiejętności z danego języka. Jest to szczególnie ważne, kiedy ten język ma się stać językiem wykładowym dziecka, jak to się dzieje w przypadku uczniów szkoły średniej. Są też organizowane zajęcia wyrównawcze (sutien) z przedmiotów takich jak np. matematyka. Lekcje trwają od 8.45 do 13.00 (krótki dzień) lub 16.25 (długi dzień). W podstawówce poniedziałki i środy są długimi dniami, a w szkole średniej zależy to od klasy. W szkole działa stołówka, na której można zjeść obiady. Na stronie szkoły znajdują się informacje o menu oraz o sposobie płacenia. Uczniowie ze szkoły średniej mają też do dyspozycji kafejkę z kanapkami, zupkami i ciastkami oraz automaty do napojów. Dojazd do szkoły z innej miejscowości umożliwiają autobusy szkolne. Są to specjalne autobusy z firm wybranych przez Szkołę Europejską, na czas przewozu uczniów niedostępne dla innych użytkowników. Przewozy na terytorium stolicy można sprawdzić na stronie vdl.lu. W szkole podstawowej właściwie nie wystawia się ocen cząstkowych – chyba że nauczyciel przyjmie swój własny sposób oceniania. Informacje o postępach ucznia otrzymuje się w formie raportów. Aby określić stopień przyswojenia wiedzy przez ucznia, przyjmuje się 4-stopniową skalę. W klasach 4–6 szkoły średniej uczniowie co pół roku piszą egzaminy, tzw. compo. Compo trwają w zależności od przedmiotu 2–3 godziny lekcyjne i mają duży wpływ na ocenę końcową. System oceniania jest od 0 do 10. Oceny od 5 w dół uznawane są za fail marks, czyli oceny negatywne. Polscy uczniowie mają w zależności od klasy 3 do 6 godzin języka polskiego tygodniowo. St. George's International School anglojęzyczna szkoła przyjmuje dzieci od 4 do 15 roku życia. Czesne wynosi od 3670 € (minimalny pobyt 3 x pół dnia) do 11 500 €. W opłaty są wliczone podręczniki i wszelkie pomoce. Szkoła oferuje naukę w małych liczebnie klasach. Oprócz angielskiego uczniowie uczą się języka francuskiego lub niemieckiego. Inne szkoły to: francuskojęzyczna Ecole Française de Luxembourg oraz Waldorf School Luxembourg. Wszystkie informacje odnoście systemu edukacyjnego w Luksemburgu znajdują się stronie MEN. Uniwersytet jest instytucją wielojęzyczną i językiem wykładowym może być francuski, niemiecki lub angielski. Jest to duże ułatwienie przede wszystkim dla uczniów Szkoły Europejskiej, którzy języka luksemburskiego się nie uczą. W roku 2008 12 % absolwentów tej szkoły zdecydowało się studiować w Luksemburgu. Zapisy na studia odbywają się do momentu rozpoczęcia nauki. Nie ma egzaminów wstępnych, a opłaty za studia są bardzo niskie. Uniwersytet dysponuje domami studenckimi z jednoosobowymi pokojami w cenie 200–550 € miesięcznie, a także własną stołówką, gdzie student może najeść się już za 4–5 €. Każdy student może wykupić Jumbokaart na komunikację (50 €). Oprócz Uniwersytetu Luksemburskiego znajdują się tu 2 uczelnie: Sacred Heart University i prowadzący nauczanie na odległość The Open University. W Luksemburgu istnieją 3 konserwatoria, które prowadzą nauczanie dla dzieci już od 5 roku życia poprzez szkołę podstawową, aż do wyższego szkolnictwa muzycznego. Są to Conservatoire de Musique w Luksemburgu,
Conservatoire de Musique du Nord, mieszczące się w Ettelbruck i Diekirch oraz Conservatoire de Musique w Esch-sur-Alzette. Kursy odbywają się na 9 poziomach (by zacząć od poziomu wyższego niż podstawowy, należy wcześniej zdać test) i o różnym stopniu intensywności (do wyboru) w układzie semestralnym. W ramach jednego semestru realizuje się jeden poziom. Można także wybrać czas zajęć i to zarówno w godzinach porannych, w porze lunchu, jak i wieczorem. Kurs kończy się egzaminem wewnętrznym, w wyniku którego otrzymuje się stosowny certyfikat. INL organizuje także oficjalne egzaminy potwierdzające znajomość języków obcych, takie jak DALF-DELF czy CAE-FCE. Istnieje również filia INL w Mersch. INL jest jedynym ośrodkiem, gdzie można zdać test znajomości języka luksemburskiego, potrzebny do uzyskania obywatelstwa tego kraju. Szerzej piszemy o tym tutaj. Oczywiście INL nie jest jedyną instytucją oferującą podobne kursy. W Luksemburgu znajdziemy jeszcze kilkadziesiąt miejsc nauki, których spis znajduje się na stronie luksemburskiego MEN-u. Nauka języków obcych jest subsydiowana przez państwo i na tych kursach mogą się uczyć tylko osoby posiadające pozwolenie na pobyt (najczęściej należy okazać carte de séjour). Koszt kursu wynosi od 90 (2 godziny tygodniowo) do 270 € (16 godzin tygodniowo) za semestr. Spoza tej listy tanich kursów należy wymienić jeszcze Berlitz, ProLinguę i InLinguę, które są znacznie droższe, ale też mają mniejsze grupy i łatwiej znaleźć tam miejsce.
Studenci, rezydenci Luksemburga, mogą ubiegać się o pomoc finansową, obojętnie czy studiują w Luksemburgu, czy w innym kraju. Warunek jest taki, aby mieszkali minimum 5 lat w Luksemburgu. Pomoc finansowa rządu luksemburskiego będzie (od 2011 roku) wynosić maksymalnie 15 700 euro na rok. Na kwotę tę składać się będzie: 6 000 na stypendium, 3 700 na czesne oraz 6 000 pożyczki. Uczniowie szkół ponadpodstawowych, w tym również Europejskiej mogą otrzymać nagrodę za swoje świadectwo. Wystarczy udać się do gminy, wypełnić odpowiedni formularz – może to zrobić osobiście sam zainteresowany – dołączyć do tego kopie świadectwa, a pieniądze zostaną przelane na podane konto. Jest jeszcze jeden warunek – świadectwo musi być na odpowiednim poziomie. Oceny ze Szkoły Europejskiej przeliczane są na system luksemburski.
Na dodatkową edukację można uzyskać płatne urlopy z pracy. Od 1 stycznia 2008 r. weszła w życie ustawa o indywidualnym urlopie edukacyjnym. Wprowadza ona możliwość uzyskania płatnego urlopu w związku z podnoszeniem swoich kwalifikacji lub rozwijaniem zainteresowań na oficjalnie uznanych kursach i kierunkach studiów. Ma to umożliwić pracownikom sektora prywatnego, przedstawicielom wolnych zawodów i przedsiębiorcom na realizację w praktyce idei „life-long learning”, czyli ustawicznego kształcenia przez całe życie zawodowe.
Urlop edukacyjny udzielany może być nie tylko na kształcenie związane z obecnym miejscem pracy, ale także na przekwalifikowanie lub nawet na naukę w dziedzinach będących w naszym prywatnym obszarze zainteresowań. Jedyny warunek dotyczy instytucji oferującej dany kurs czy kierunek studiów. Może być to: Warunkiem wstępnym uzyskania urlopu edukacyjnego jest zatrudnienie na umowę o pracę od co najmniej 6 miesięcy u obecnego pracodawcy na terenie Luksemburga, a dla przedsiębiorców i wolnych zawodów członkostwo w luksemburskiej kasie ubezpieczeń społecznych od co najmniej 2 lat. Wymiar urlopu edukacyjnego to 1/3 czasu nauki, czyli ilości godzin w programie kursu/studiów, przy czym należy przedstawić wystawiony przez instytucję kształcącą dowód wzięcia udziału w zajęciach w określonym wymiarze czasu. Łącznie w ciągu całej kariery zawodowej można uzyskać maksymalnie 80 dni urlopu edukacyjnego, przy czym nie więcej niż 20 dni w ciągu każdych 2 lat. Urlop edukacyjny zwiększa wymiar urlopu wypoczynkowego i udzielany jest po fakcie czyli po ukończeniu kursów lub zaliczeniu określonych przedmiotów na studiach. Płatność ekwiwalentu urlopowego przejmuje w tym przypadku budżet państwa, a więc urlop taki nie obciąża pracodawcy. Nie zmienia to jednak faktu, że akceptacja pracodawcy jest wymagana na etapie składania wniosku. Wnioski o przyznanie urlopu edukacyjnego składać należy w Ministerstwie Edukacji Narodowej i Kształcenia Zawodowego (Le ministere de l'Education nationale et de la Formation professionnelle). Odpowiednie formularze, szczegółowe informacje, dane kontaktowe, a także przykłady kalkulacji przysługującego urlopu w zależności od ilości godzin nauki odnaleźć można na stronach ministerstwa. |